Шэнэ Хэлсээн: Филиппынхидтэ
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:13:00.787237+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Филиппынхидтэ

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Филиппынхидтэ

Филиппынхидтэ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

Павелай Филипп хотын һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ бэшэһэн хандалга

1^1Филипп хотын һүзэглэгшэдэй бүлгэм, танай хүтэлэгшэд болон танай туһалагшад, таанадта Иисус Христосой зарасанар болохо Павел Тимофей хоёр бэшэнэ+. 2Манай Эсэгэ Бурхан болон Дээдын Эзэн Иисус Христос таанадые үршөөл хайрадаа хүртөөжэ, амгалан тайбан байлгахань болтогой!

Павел филиппынхидэй түлөө зальбарна

3Таанадые һанаха бүхэндөө би Бурхандаа баяр баясхалан хүргэжэ байдагби+. 4Тиин та бүгэдын түлөө зальбарха бүхэндөө би баяр жаргалтайгаар зальбардаг хүнби, 5юундэб гэхэдэ, таанад Һайн Мэдээсэл дэлгэрүүлхэдэмни анха түрүүшын үдэрһөө эхилэн мүнөө болотор намда туһалжа хамһалсажа байгаат+. 6Тиихэдэ таанадай дунда үлзы һайхан үйлэ хэрэг бүтээжэ эхилһэн Бурхан Иисус Христосой заларан ерэхэ үдэр хүрэтэр тэрэ хэрэгээ залируулангүй бүтээжэл байха гэһэн хатуу этигэлтэй байнаб+. 7Таанад хододоо минии зүрхэ сэдьхэл соо оршонот! Тиимэһээл иигэжэ таанадта һанаагаа табижа байдагни зүб юм. Түрмэдэшье байхадамни, Һайн Мэдээсэлые хамгаалха, хатуугаар баталха эрхэ сүлөөтэйшье байхадамни, та бүгэдэ намда Бурханай даалгаһан ажалда хабаадалсажа туһалжа ябадаг һэнта+. 8Иисус Христосой таанадта хайра дуратай байдагтал тон адляар миниишье та бүхэндэ хайра дуратай байһые Бурхан мэдэнэ+.

9Бурханда, бэе бэедээ бүри ехээр дуратай байһайт, үнэн зүб юун бэ гэжэ бүри һайнаар мэдэрһэйт, сэдьхэһэйт гэжэ би зальбарнаб+. 10Тиигэбэл таанад үнэн зүбые шэлэхэ аргатай байхат. Тиигээд Иисус Христосой заларжа ерэхэ үдэр таанад арюун сэбэр, ямаршье гэмгүй байхат. 11Хэһэн бүхы үйлэ хэрэгүүдтнай Иисус Христосой нүлөөгөөр үнэндөө һайн һайхан байхал. Тиигэжэл Бурхан алдаршаха, тэрээндэ магтаал соло дуудаха.

Христосто алба хэжэ ажамидарха тухай

12Аха дүүнэрни, намтай ушарһан бүхы юумэн Һайн Мэдээсэлэй бүри амжалтатайгаар дэлгэрхэдэ үнэхөөрөө аша туһатай байгаа юм гэжэ мэдэжэ байгты. 13Христосто алба хэдэг байһанһаа боложо түрмэдэ ороһон тухаймни бүхы ордоной харуулшад болон бусадшье эндэ байһан зон мэдэдэг болоо+. 14Түрмэдэ һууһан ябадални һүзэглэгшэдэй олоной һүзэг бүри бэхижүүлбэ, тэдэнэр бүри зоригтойгоор, айлтагүйгөөр Бурханай мэдээсэл номножо захалба+.

15Тиихэдээ нэгэ зариманиинь манда атаархаһан, маанадтай арсалдаһан шалтагаанһаа Христос тухай номноно, харин нүгөө зариманиинь һайн дураараа, туһалхаяа хүсэжэ байһан дээрэһээ номноно+. 16Һайн дураараа номногшод Бурханай намда Һайн Мэдээсэл хамгаалха үүргэ даалгаһыень мэдэнэ ха юм. 17Харин намда атаархаһан номногшод Христос тухай үнэн зүрхэнһөө айладханагүй. Тэдэ намайе түрмэдэ бүри ехээр зобоолгохо зорилготойгоор лэ номноно.

18Зай, яахаб даа. Христос тухай үнэн зүрхэнһөөшье һургахада, үнэн зүрхэнһөөн номноһон хэбэр үзүүлэншье һургахада би адлил баясанаб. Саашадаашье баясажа байхаб. 19Ушарынь гэхэдэ, танай зальбаралай ашаар, Иисус Христосой Һүлдын туһаламжаар би сүлөөдэ гарахаб гэжэ һайн мэдэнэб+. 20Үүргэеэ дүүргэхэдээ, эшэхэ улайхаар юумэ хэхэгүйб, харин хэтын хэтэдэ, илангаяа энэ сагта зоригтой зүрхэтэй байхаб, тиин ямаршье юумэ хэхэдээ, амиды байна гүб, али үхэнэ гүб, илгаагүй, Христосые алдаршуулхаб гэжэ бүхы һанал бодолоороо хүсэжэ, найдажа байнаб+. 21Минии ажамидаралай зорилго – Христос гээшэ. Харин минии үхэл бүришье ехэ аша туһа асарха юм. 22Тиихэдэ амиды ябахадаашье үрэ дүнтэй ажал хэхэ аргатай хүм. Тиимэһээ алинииень шэлэхэ ёһотойгоо мэдэхэгүй байнаб. 23Тэрэ хоёр зүг хоюулан намайе өөр тээшээ татаад байна. Үхөөд, Христостой суг байхые аргагүй ехээр хүсэнэб. Энэнь ушаргүй һайн шэлэлтэ юм+. 24Харин амиды мэндэ ябабални, таанадта үлүү шухала хэрэгтэй юм. 25Би энээниие һайн мэдэнэб, тиимэһээ таанадтайгаа үлэхэб, этигэл һүзэгэйтнай нэмэгдэн бэхижэхэдэ, баяр жаргал асархада та бүгэдэнтэйгөө байжа туһалхаб. 26Тиигээд дахин таанадта ошоходомни, намаар бахархаха бүришье һайн шалтагаан таанадта олгогдохо[*].

27Эдэ бүгэдэндэ нэмэжэ хэлэбэл, таанад Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй һургаһан ёһоор амидарха ёһотойт. Тиимэһээ таанадта ошоно гүб, али ошонгүй байна гүб, таанад булта нэгэ зорилготой, Һайн Мэдээсэлэй һүзэгэй түлөө һанал нэгэн тэмсэнэт гэжэ дуулаһайб+. 28Дайсадһаа хэзээдэшье бү айгты, хододоо зоригтой зүрхэтэй байгты, тиигээ һаа тэдэнэй хосорхые, харин өөһэдынгөө абарагдахые харуулхат. Бурхан таанадта тэрэ абаралга үршөөхэ. 29Ушарынь хэлэбэл, таанад Христосто гансал һүзэглэн алба хэхэ бэшэ, харин тэрэнэй түлөө зоболон амсан үүргээ бэелүүлхэ табилантай ха юмта+. 30Мүнөө таанад намтай хамта тэмсээндэ хабаадалсагты. Тиимэ байлдаанда минии урдань тулалдажа байһые хараа һэнта, мүнөөшье тулалдажа байһан тухаймни дууланат+.

2

Христос номгон даруу, тиихэдээ агууехэ юм

2^1Христос таанадые урмашуулжа, хайра дурань һанааетнай заһадаг, Бурханай Һүлдэ таанадые нэгэдхэдэг юм бол, таанадай бэе бэеэ анхаржа, хайрлажа ябадаг юм бол, 2таанад нэгэ һанал бодолтой, бэе бэедээ хайра дуратай, һанал нэгэн, бодол нэгэн байжа, намайе бүрин баяр жаргалтай болгыт даа+. 3Юумэ хэхэдээ, өөр тухайгаал бодоод бү ябагты, али хүнэй магтаалда хүртэхын лэ тула оролдолго бү гаргагты. Харин даруу номгон байгты, бусад зониие өөрһөө дээгүүр бодожо байгты+. 4Гансал өөһэдынгөө бэшэ, харин бусадайнгаа һайн һайханай түлөө һаналаа табижа байгты+. 5Таанад Иисус Христостол адли һанал бодолтой байгты:

6Тэрэ анханһаа Бурханай шанартай байһан аад,
Бурхантай нэгэ зиндаада байха ёһотойб гэжэ
өөр тухайгаа бодоогүй юм+.
7Харин орондонь хамаг эрхэ түрэеэ
тэрэ дуратайгаар орхёод,
зарасын дүрсэ дүрсэлжэ,
маанадтал адли болон,
хүн түхэлтэй мүндэлбэ+.
8Тэрэ номгон даруу байгаа,
үхэн үхэтэрөө, хэрээһэн дээрэ үхэтэрөө
Бурханай үгэ дууладаг байгаа+.
9Тиимэһээ Бурхан тэрэниие дээгүүр үргэжэ,
бусад алдарнуудһаа ушаргүй үндэр нэрэ
түрэдэ хүртөөбэ+.
10Тиимэһээл Иисусай алдарта нэрэ түрэдэ
дээдэ огторгойн, газар дэлхэйн,
доодо тамын амитан бүхэн
мүргэн һүгэдэхэ,+
11тиигээд Эсэгэ Бурханай алдар солодо,
Иисус Христос болбол Дээдын Эзэн юм гэжэ
Хүн бүхэн айладхажа байха.

Энэ дэлхэйн гэрэл туяа болохот

12Инаг хайрата нүхэдни, таанадтайгаа суг байхадамни, үгыемни ходо дууладаг һэнта. Теэд мүнөө хажуудатнай үгы байхадамни, бүришье һайнаар үгыемни дуулажа байха ёһотойт. Гүйсэд абарагдахын тула һүрдэн һүгэдэн ажаллажа байгты. 13Ушарынь гэхэдэ, Бурхан өөрөө сэдьхэлдэтнай хүсэлнүүдые бадараадаг, хэхэ ёһотой юумэеэ хэжэ байха тээшэ таанадые хүтэлдэг юм+.

14-16Ямаршье гэмгүй, арюун сэбэр, эрхим һайн Бурханай үхибүүдынь байхын тула таанад юушье хэхэдээ бү гэмэрэлдэгты, арсалдаа бү гаргагты. Забхай зальхай, нүгэл шэбэлтэй зоной дунда амидархадаа амидарал хайрладаг мэдээсэлые хатуугаар баримталан, таанад тэдэ зоной дунда тэнгэридэ гэрэлтэжэ байһан одо мүшэдтэл адли яларжа толоржо байха ёһотойт. Тиигэбэлтнай Христосой заларан ерэхэ үдэр би таанадаар бахархан омогорхохо шалтагаантай байхаб, бүхы оролдолгонуудни, үйлэ хэрэгүүдни дэмы үнгэрөөгүй гэжэ мэдэхэлби++.

17Танай этигэл һүзэгтнай, албантнай Бурханда үргэгдэһэн үргэлдэ адли юм. Тэрэ үргэлтэйтнай хамта миниишье шуһан үргэл болон адхарха ёһотой байжа магадгүй. Тиигэбэл би та бүхэнтэй хамта баярлажа байнаб+. 18Тон тиигэжэл таанадшье намтай суг баярлаха ёһотойт.

Тимофей Епафродит хоёр

19Таанад тухай мэдээсэл абажа өөрыгөө урмашуулха дуратай байнаб. Тиимэһээ Дээдын Эзэн Иисусай эрхэ мэдэлээр таанадта һаядаа Тимофейе эльгээхэб гэжэ найданаб+. 20Минии хажууда Тимофейһээ ондоо хэншье тиигэжэ ехээр таанадта һаналаа табижа ябадаггүй юм. 21Бусад зон бүгэдөөрөө Иисус Христосто һайшаагдаха юумэ бүтээхэ тухай огто бодонгүй, өөрынгөө амидаралай түлөө оролдожо ябадаг+. 22Тимофейн үнэн шударгуу байһанаа баталһыень, тэрэ бидэ хоёрой эсэгэ хүбүүн хоёртол адляар хамта Һайн Мэдээсэл дэлгэрүүлхын түлөө хүдэлжэ байһые таанад өөһэдөө мэдэнэт+. 23Намтай юунэй ушарха тухай мэдэхэтэйгээ сасуу би таанадта тэрэниие эльгээхэб гэжэ найданаб. 24Би өөрөөшье Дээдын Эзэнэй эрхэ мэдэлээр һаядаа таанадта ошохоб гэһэн бата этигэлтэй байнаб.

25Намда туһалхаар таанадай эльгээһэн, намтай хамта эндэ ажаллажа, тэмсэжэ байһан манай һүзэглэгшэ дүү Епафродитые бусаажа таанадта ябуулха хэрэгтэй гэжэ би бодобоб+. 26Тэрэ та бүгэдые харахаяа аргагүй ехээр хүсөө, өөрынь үбдэһэн тухай таанадай дуулаһанда тон ехээр шаналаа. 27Тэрэ үнэхөөрөө үбдэжэ, үхэхэеэ байгаа. Гэбэшье Бурхан тэрэниие хайрлан үршөөгөө; намайешье баһа үшөө ехэ гашуудал зоболондо дарагдахаһаа хамгаалан үршөөгөө. 28Тэрэниие хараад таанад дахин баясахат, тиигээд бишье голхорхоёо болихоб гэһэн бодолтойгоор тэрэниие таанадта бушуухан ябуулбаб. 29Дээдын Эзэнэй тэрэ һүзэглэгшые баяртайгаар угтажа абагты. Тэрээндэл адли хүнүүдые бултыень хүндэтэйгөөр угтажа байгты+. 30Епафродит Христосой түлөө ажаллажа байхадаа үхэн алдаа, таанадай хэхэ аргагүй юумэ намда хэжэ, тэрэ ами наһаяа хайрлаагүй юм.

3

Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байха тухай

3^1Аха дүүнэрни, Дээдын Эзэнтэй нэгэдэһэндээ баяр жаргалтай байгты гэжэ түгэсхэлдөө хэлэхэ байнаб. Урда бэшэһэн юумээ дахин дабтахадамни намда хүндэ бэшэ, харин таанадта аша туһатай юм+. 2Нохойнуудтал адли өөһэдыгөө абажа ябадаг зонһоо бэеэ һэргылэгты, нүгэл шэбэл үйлэдэдэгшэдһөө һэргылжэ байгты, бэлгээ отолуулагты гэжэ баадхадаг зонһоо һэргылжэ байгты. 3Тэдэнэр бэшэ, харин бидэнэр жэнхэни «отолуулга»[*] хэһэн зон гээшэбди, юуб гэбэл, бидэ Бурханай Һүлдын ашаар Бурханда мүргэжэ, Иисус Христостой нэгэдэһэндээ бахархан баясанабди. Бидэ бэеын эрхэтэнэй отолуулха ёһололдо найданагүйбди+. 4Гэхэтэй зэргэ би тиимэ мэтын юумэндэ найдаха аргатай байгааб. Хэрбээ бэеын эрхэтэниие отолуулха ёһололдо найдаха һанаатайшуулай байбалнь, би хэнһээшье үлүү тиигэжэ найдаха шалтагаантай хүнби+. 5Би түрэһөөр наймадахи үдэртөө бэлгээ отолуулһан байгааб. Би болбол Израильһаа уг изагууртай, Вениаминай обогой жэнхэни еврей хүнби. Моисейн Хуули хэшээлтэйгээр сахижа байдаг фарисей байхадаа,+
6би һүзэглэгшэдые гайтайгаар хашан мүрдэдэг байгааб. Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байхын тула би Хуулиин бүхы заабаринуудые сахижа, ямаршье гэмнэмээр юумэ хээгүй бэлэйб+. 7Урдань ехэ хэрэгтэй, шухала гэжэ тоолодог байһан юумэнүүдээ мүнөө, Христосһоо боложо, хэрэггүй хооһон гэжэ тоолоноб. 8Бүри үнэтэй сэнтэй юумэнһээ, минии Дээдын Эзэн Иисус Христосые мэдэрхэһээ гадна бусад бүхы юумэнүүдые би хэрэггүй ба дэмы хооһон гэжэ тоолоноб. Христосһоо боложо би бүхы юумэнһээ арсааб. Христосые оложо, тэрээнтэй сүм нэгэдэхын тулада би бусад бүхы юумые юун дээрэшье тоолоногүйб. 9Тиимэһээ би Хуули сахижа байһанаараа бэшэ, харин Христосто этигэл һүзэгтэй байһанаараа Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэн болоноб. Бурхан этигэл һүзэгөөрнь лэ хүниие үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо оруулдаг юм+. 10Христосые, тэрэниие амидыруулһан хүсые мэдэрхэ гэжэ хүсэнэб. Тэрээндэл адляар зобохо, тэрээндэл адляар үхэхэ дуратай байнаб,+
11тиигэбэл би өөрөө үхөөд амидырха байгааб.

Зорилго эрмэлзэлдээ хүрэхэ тухай

12Би зорилго эрмэлзэлдээ хүрөөб, хэхэ ёһотой юумэеэ бүгэдыень хээб, эрхим түгэс болооб гэнэгүйб. Гэхэдээ Иисус Христос намайе ямар шагналда хүртөөхөөр өөртөө татажа абаа һэм, тэрэ шагналыень абаха гэжэ би оролдожо байнаб+. 13Аха дүүнэрни, тэрэ шагналыень абааб гэжэ би үнэхөөрөө һананагүйб. Яаба тиибэшье, би үнгэрһэн юумэеэ мартажа, ерээдүй юумэндээ хүрэхэ гэжэ бүхы шадалаараа шармайнаб. 14Тиимэһээ би мүнхын амидаралай шагналые абахаар сэхэ зорижо ябанаб. Тэрэ амидаралда Бурхан намайе Иисус Христосоор дамжуулан дуудаһан байгаа+.

15Оюун сэдьхэлээрээ болбосон хүн бүхэмнай иимэл һанал бодолтой байха ёһотой. Хэрбээ зариманайтнай ондоо һанал бодолтой байбал, Бурхан тэрэнииетнай эли болгожо харуулхал+. 16Яабашье бидэ мүнөө ойлгожо абаһан гуримаа саашадаашье баримталха ёһотойбди.

17Аха дүүнэрни, намайе һажаажа байгты. Манай таанадта харуулһан үльгэр жэшээгээр ажамидаржа байдаг хүнүүдые хаража, дуряажа байгты+. 18Олон хүнүүд Христосой хэрээһэндэ хадуулжа үхэһэн ябадалда эсэргүүсэһэн дайсад мэтэ ажамидардаг гэжэ би таанадта урдань оло дахин хэлэжэ байгаа һэм, мүнөөшье нулимсаа гарган дабтажа байнаб. 19Бэе махабадайнь хүсэлэнгүүд тэдэнэй бурханиинь юм. Тэдэ эшэжэ байха ёһотой юумээрээ омогорхожо байна, энэл дэлхэйн юумэнүүд тухай тэдэ бододог. Тиимэһээ тэдэ тамада орожо хосорхол!+
20Харин бидэнэр тэнгэриин харьяалай хүнүүд гээшэбди, бидэ тэнгэриһээ өөһэдынгөө Абарагша, Дээдын Эзэн Иисус Христосой ерэхые аргагүй ехээр хүлеэжэ байнабди+. 21Бүхы юумые өөрынгөө эрхэ мэдэлдэ оруулха аргатай хүсэ шадалаараа тэрэ манай ахир һулахан бэенүүдые хубилгажа, өөрынгөө алдарта бэетэй адлихан болгохо юм+.

4

Павел һүзэглэгшэдые зоригжуулна

4^1Инаг хайрата аха дүүнэрни, би таанадые ехэл үгылжэ байнаб. Таанад намайе баяр жаргалаар дүүргэнэт, таанадаар би омогорхоноб. Инаг хайрата аха дүүнэрни, иигэжэл Дээдын Эзэндэ үнэн сэхэ байгты.

2Эводи Синтихи, та хоёр һамгад хоорондоо хэрүүл хэхэеэ болигты гэжэ ехэл гуйнаб, та хоёр Дээдын Эзэнэй мэдэлдэ байна ха юмта+. 3Шишье, үнэн сэхэ хүдэлмэрилэгшэмни, баһа тэдэ эхэнэрнүүдтэ туһалаарай. Тэдэнэр намтай, Клементтэй болон бусадшье һүзэглэгшэдтэй хамта Һайн Мэдээсэлые эдэбхитэйгээр дэлгэрүүлээ юм. Тэдэ зоной нэрэнүүдынь мүнөө Бурханай номдо бэшэгдээ+.

4Дээдын Эзэнтэй нэгэдэһэндээ ходо баясажа байгты. Баясагты гэжэ би дахин хэлэнэб+. 5Хүн бүхэндэ номгон даруугаар хандажа байгты. Дээдын Эзэн удангүй заларан ерэхэ+. 6Юундэшье һанаагаа бү зобогты, зальбарха бүхэндөө Бурханда баясхалан хүргөөд, хэрэгтэй юумэеэ гуйжа байгты+. 7Тиигэбэл Бурхан таанадта хүнэй гүйсэд ойлгохын аргагүй амгалан тайбан байдал үршөөхэ, тиин тэрэ амгалан байдал зүрхэ сэдьхэлыетнай, һанал бодолыетнай Иисус Христосой ашаар сахижа байха+.

8Аха дүүнэрни, таанад һанал бодолдоо үнэн зүб, шулуун сэхэ, һайн һайхан, арюун сэбэр, илдам налгай, магтаалда хүрэмөөр юумэнүүд тухай сэдьхэжэ ябагты гэжэ түгэсхэлдөө захиха байнаб. 9Минии хэлэжэ, юумэ хэжэ байхада намһаа һуража, ойлгожо абаһан бүгэдые бэелүүлжэ байгты. Тиигэбэл зүрхэ сэдьхэлдэмнай, һанал бодолдомнай амгалан байдал үршөөдэг Бурхан манай дунда оршожо байхал+.

Туһалһанай түлөө баяр хүргэнэ

10Нилээд удаан сагай үнгэрһэн хойно дахин намда һаналаа табижа байхадатнай Дээдын Эзэнтэй нэгэдэһэн минии амидаралда ехэ баяр боложо байна. Таанад урдань нам тухай бододоггүй байгаат гэнэгүйб, урдань таанад намайе анхаржа байһанаа харуулха арга боломжогүй байгаат. 11Юумээр дуталдаһандаа тиигэжэ хэлээгүйб, би байһан юумээрээл сэдьхэл дүүрэн байжа һурашаһан хүнби+. 12Би дутуу дундашье, элбэг баяншье байдалда амидаржа шадахаб. Бүхы юумэндэ һурааб, ямаршье сагта, хаанашье садхалан гүб, али үлдэнэ гүб, элбэг дэлбэг юумэтэй гүб, али дутуу дунда ябана гүб илгаагүй һанаа дүүрэн ябадагби+. 13Христосой намда үршөөжэ байһан хүсэ шадалаар би ямаршье байдалые дабаха аргатайб+.

14Тиигэбэшье, гай бэрхэшээлдэ ороод байхадамни намда туһалхадаа, ехэл һайн хэрэг бүтээгээт+. 15Македониһоо гараад Һайн Мэдээсэл номножо эхилхэдэмни гансал танай һүзэглэгшэдэй бүлгэм намда туһалжа, гансал танай бүлгэм минии олзо гарзые хубаалсажа ябадаг байһые таанад, филиппынхид, һайн мэдэнэт. 16Фессалоники хотодошье байхадамни таанад хэдэн удаа намда хэрэгтэй юумэ эльгээгээ һэнта+. 17Таанадһаа юумэ абаха зорилготойгоор энээниие хэлэнэ бэшэб, харин таанадай шагналда нэмэри болохо юумые хараха һанаатайгаар хэлэнэб+. 18Би таанадай эльгээһэн бүхы юумые абааб – тэдэ бүхэн намда хангалтай хүрөө. Таанадай үгэһэн бүхы бэлэгүүдые Епафродит намда асаржа үгөө, мүнөө хэрэгтэй бүхы юумэн намда байна. Хангал һайхан уталга үргэхэдэ Бурхан ехэ дуратай байдаг, тон тиигэжэл тэрэ танай бэлэгүүдтэ баясана+. 19Бурхамни Иисус Христосой аша туһаар өөрын элбэг дэлбэг баялигһаа таанадта хэрэгтэй бүхэниие үршөөһэй гэжэ би зальбарнаб+. 20Манай Эсэгэ Бурхан хэтын хэтэдэ алдар солотой байһай! Болтогой!

Түгэсхэлэй үгэнүүд

21Иисус Христосой мэдэлдэ байһан Бурханай хүнүүдтэ минии мэндые дамжуулаарайгты. Намтай хамта байһан һүзэглэгшэд таанадта амар мэндые хүргэнэ+. 22Эндэ байһан Бурханай хүнүүд булта, илангаяа хаанай ордондо ажал хэгшэд таанадта амар мэндые хүргэжэ байна+.

23Дээдын Эзэн Иисус Христосой үршөөл хайра та бүгэдэнтэй оршожо байг лэ.

* Иисус Христосой намда хэһэн хэрэгээр бахархаха бүришье һайн шалтагаан таанадта олгогдохо.

* Эндэ жэнхэни «отолуулга» гээшэнь жэнхэни Бурханай хүнүүд гэһэн удхатай юм.

+ 1:1 Элшэнэрэй 16:1

+ 1:3 Римэйхиндэ 1:8, Филимондо 1:4, Тимофейдэ 2-дохи 1:3

+ 1:5 Элшэнэрэй 16:12-40

+ 1:6 1 Коринф 1:8

+ 1:7 2 Коринф 7:3, Эфесэйхиндэ 3:1, Колоссынхидтэ 4:18, Тимофейдэ 2-дохи 2:9, Филимондо 1:1, Филиппынхидтэ 4:14

+ 1:8 Римэйхиндэ 1:9, Римэйхиндэ 9:1

+ 1:9 Колоссынхидтэ 1:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:12-13, Филимондо 1:6

+ 1:13 Элшэнэрэй 28:30
+ 1:14 Элшэнэрэй 4:31
+ 1:15 2 Коринф 11:13
+ 1:19 Элшэнэрэй 16:7

+ 1:20 Марк 8:38, Римэйхиндэ 1:16, Римэйхиндэ 14:8, 2 Коринф 5:15

+ 1:23 Тимофейдэ 2-дохи 4:6
+ 1:27 Эфесэйхиндэ 4:1
+ 1:29 Мат 5:11-12

+ 1:30 Колоссынхидтэ 1:29, Тимофейдэ 1-дэхи 4:10

+ 2:2 Филиппынхидтэ 4:2, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:8, Римэйхиндэ 12:16

+ 2:3 Галадуудта 5:26, Римэйхиндэ 12:10, Эфесэйхиндэ 4:2

+ 2:4 Римэйхиндэ 15:2-3

+ 2:6 Иоанн 1:1, Иоанн 5:18, Иоанн 10:33

+ 2:7 Мат 20:28, Римэйхиндэ 8:3, 2 Коринф 8:9

+ 2:8 Марк 14:36, Евр 5:8
+ 2:9 Мат 28:18, Эфесэйхиндэ 1:21, Евр 1:4
+ 2:10 Римэйхиндэ 14:11
+ 2:13 1 Коринф 12:6

+ 2:15 Иудын хандалга 1:24, Мат 5:14, Эфесэйхиндэ 5:8

+ 2:16 Галадуудта 2:2

+ 2:17 Элшэнэрэй 21:13, Тимофейдэ 2-дохи 4:6

+ 2:19 Элшэнэрэй 16:1, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:2

+ 2:21 1 Коринф 10:24, 1 Коринф 13:5

+ 2:22 1 Коринф 14:7, Тимофейдэ 1-дэхи 1:2, Тимофейдэ 2-дохи 1:2

+ 2:25 Филиппынхидтэ 4:18

+ 2:29 Римэйхиндэ 16:2, 1 Коринф 16:18, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:12-13, Тимофейдэ 1-дэхи 5:17

+ 3:1 Филиппынхидтэ 4:4

+ 3:3 Римэйхиндэ 2:29, Эфесэйхиндэ 2:11, Колоссынхидтэ 2:11

+ 3:4 2 Коринф 11:18

+ 3:5 Римэйхиндэ 11:1, Элшэнэрэй 23:6, Элшэнэрэй 26:5

+ 3:6 Элшэнэрэй 8:3, Галадуудта 1:13, Марк 10:20, Лука 1:6, Элшэнэрэй 22:3, Элшэнэрэй 26:5

+ 3:9 Римэйхиндэ 9:30-31, Римэйхиндэ 10:5

+ 3:10 Римэйхиндэ 8:17, 2 Коринф 1:5, Колоссынхидтэ 1:24, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:13, Римэйхиндэ 6:5

+ 3:12 Евр 11:40

+ 3:14 Пётрой 1-дэхи хандалга 5:4, 1 Коринф 9:24-25, Тимофейдэ 2-дохи 2:5

+ 3:15 1 Коринф 2:6

+ 3:17 Пётрой 1-дэхи хандалга 5:3, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:9, Тимофейдэ 1-дэхи 4:12, Тидтэ 2:7

+ 3:19 2 Коринф 11:15, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:3, Марк 8:33

+ 3:20 Эфесэйхиндэ 2:19, Элшэнэрэй 1:11, 1 Коринф 1:7

+ 3:21 1 Коринф 15:35-52, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:2, Римэйхиндэ 8:29, 2 Коринф 3:18, Колоссынхидтэ 3:1

+ 4:2 Филиппынхидтэ 2:2

+ 4:3 Гэршэлгэ 3:5

+ 4:4 Филиппынхидтэ 3:1, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:16

+ 4:5 Яковай хандалга 5:8

+ 4:6 Мат 6:25, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:7

+ 4:7 Иоанн 14:27, Филиппынхидтэ 4:7, Колоссынхидтэ 3:15

+ 4:9 Римэйхиндэ 15:33, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:16

+ 4:11 Тимофейдэ 1-дэхи 6:6, Тимофейдэ 1-дэхи 6:8

+ 4:12 1 Коринф 4:11, 2 Коринф 11:27
+ 4:13 Тимофейдэ 1-дэхи 1:12
+ 4:14 Филиппынхидтэ 1:7
+ 4:16 Элшэнэрэй 17:1
+ 4:17 Римэйхиндэ 1:13
+ 4:18 Филиппынхидтэ 2:25,
+ 4:19 2 Коринф 9:8
+ 4:21 Галадуудта 1:2
+ 4:22 2 Коринф 13:12

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

- Шэнэ Хэлсээн

- Оролто Үгэ

- Филиппынхидтэ

- 1
- 2
- 3
- 4

- Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков